Krasne15-20 listopada 1812r. - seria bitew i potyczek pomiędzy cofającymi się korpusami Wielkiej Armii oraz rosyjską strażą przednią pod Krasnem.
Po kilku dniach odpoczynku w Smoleńsku Napoleon skierował swoje oddziały w kierunku południowo-zachodnim - na Orszę. W trakcie postoju Wielkiej Armii generałowie rosyjscy: Miłoradowicz, Osterman-Tołstoj oraz Ożarowski zajęli drogę pomiędzy Smoleńskiem a Krasnem. Do pomocy otrzymali także III korpus Strogonowa. Tymczasem zmuszony do dalszego odwrotu Napoleon [brak dostatecznej ilości zaopatrzenia w Smoleńsku] rozdzielił swoje korpusy by ułatwić w ten sposób przemarsz.

15 listopada polski korpus (V) minął Krasne i ruszył w kierunku Liady. Tymczasem podążający z Gwardią Napoleon prowadził nieustanne utarczki z kozakami. Z tyłu pozostały: IV korpus ks. Eugeniusza, I korpus Davout'a oraz stanowiący straż tylną III korpus Ney'a. 

Wykorzystując rozdzielenie przeciwnika Rosjanie uderzyli na korpus ks. Eugeniusza, który niemal całkowicie został rozbity. Napoleon przebywający w Krasnem na wieść o poniesionych stratach postanowił wstrzymać dalszy pochód by wesprzeć pozostające w tyle korpusy.
17 listopada gen. Mortier wraz z młodą gwardią uderzył w kierunku Smoleńska odrzucając oddziały Miłoradowicza z głównego traktu. Od strony południowej broniła Krasnego Legia Nadwiślańska. Tymczasem Davout próbujący przebić się na zachód utknął pod wsią Merlino. Dopiero zdecydowany atak gwardyjski od strony zachodniej zmusił Rosjan do wstrzymania ataku.
Podążający w ariergardzie korpus Ney'a dotarł do Smoleńska dopiero 15 listopada. Przez cały następny dzień jego żołnierze odpoczywali, by nazajutrz ruszyć w dalszą drogę. Szedł głównym traktem mając przy sobie zostawioną przez Davout'a do pomocy dywizję Ricard'a.
18 listopada idąc na Krasne, Ney napotkał poważne siły rosyjskie. Bezskutecznie próbował przebić się w kierunku zachodnim. Stracił też sporą ilość swoich żołnierzy oraz niemal całą dywizję Ricard'a. Pod osłoną nocy i dzięki pomocy strzelców konnych Przebendowskiego resztki III korpusu przebiły się bocznymi traktami w kierunku Napoleona. Wieczorem 20 listopada około 3 tys. żołnierzy Ney'a oraz kilkudziesięciu Polaków dotarło do Orszy.
Seria bitew w okolicach Krasnego była najkrwawszym bojem na trasie odwrotu Wielkiej Armii spod Moskwy. Francuskie korpusy straciły ponad 13 tys. zabitych i rannych. Do niewoli dostało się około 26 tys. jeńców. Stracono także ponad 100 dział. Straty rosyjskie wyniosły około 3 tys. zabitych i rannych.

Źródło: R. Bielecki, Encyklopedia wojen napoleońskich, W-wa 2002.

 

Krasne
Bitwa pod Krasnem 18 listopada 1812r. - mal. Jean Antoine Simeon